EkonomiKripto Haberler

Enflasyonda “TÜFE” Etkiliyse, “ÜFE” Neye Yarıyor?

Asgari ücret zammının görüşüldüğü bugünlerde, milyonlarca işçi çıkacak kararı bekliyor. Beklerken sürekli “asgari ücret 2021 ne kadar olacak”, “2021 asgari ücret zammı belli oldu mu” gibi sorgularla Google’da arama yapmaya devam ediyorlar. Bu aramalarında karşılarına en fazla çıkan terimler enflasyon, TÜFE ve TÜİK oluyor. Peki gerçekte asgari ücret zammına etki edecek olan ve TÜİK tarafından açıklanan TÜFE ne oluyor, TÜFE hesaplanırken ikizi gibi muamele edilen ÜFE neden mevzubahis olmuyor.

İlki 4 Aralık 2020 tarihinde yapılan asgari ücret tespit komisyonu toplantısının ikincisi 15 Aralık 2020 tarihinde yapılacak. Son toplantı ise 22 Aralık tarihinde yapılacak ve TÜİK’in gerçek raporları ve sunumları son toplantıda etkili olacak. Tüketici Fiyat Endeksi enflasyonun belirlenmesinde en etkili istatistik olarak kullanılıyor. Birçok tüketim malzemesinin sepet halinde farklı oranlarla etkilediği TÜFE, hayat pahalılığını ifade ediyor. Bu yüzden asgari ücret zamlarında da TÜFE verileri göz önüne alınıyor.

Enflasyonda “TÜFE” Etkiliyse, “ÜFE” Neye Yarıyor?

Ancak ekonominin genel kurallarından biri olan Tüketici Fiyat Endeksine yöne veren en önemli veri Üretici fiyat endeksi gözden kaçırılıyor. 2018 yılında abartısız % 46 seviyesinde olan ÜFE, % 4 seviyesine kadar inmesine rağmen 2020 Kasım ayında ise % 23 civarında açıklandı. Aradaki % 18,5’luk artışın TÜFE’yi etkilemesi, TÜFE’nin enflasyonu belirlemesi, enflasyonun da asgari ücret zammına etki etmesi bekleniyor.

TÜFE Nedir?

Tüketicilerin belirli bir yaşam standardında hayatlarını idame ettirirken satın aldıkları ve kullandıkları ürünlerin ve aldıkları hizmetlerin fiyatlarında yaşanan değişimlerle oluşan endekse Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) adı verilmektedir. Enflasyon hesaplanırken Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı aylık TÜFE oranlarına bakılır. Aylık enflasyon TÜFE’den de yararlanılarak hesaplanır. Bu hesap yapılırken tüketici sepetinde yer alan toplam 12 farklı tüketim ürün ve hizmet kategorisinden faydalanılır.

ÜFE Nedir?

TÜFE’ye benzer şekilde belirli bir mal sepetinin fiyatları arasındaki değişikliği ölçerek TÜFE’ye yön verir. Burada sepette olan ürün veya hizmet değil, hammadde ve üretimde kullanılan enerjinin fiyatlarının değişimi olmaktadır. Üreticinin maliyetlerini arttıran girdiler ÜFE’ye temel olmaktadır. ÜFE’nin artışı çok geç olmadan TÜFE’ye de etki etmektedir. İyi bir ekonomi politikasında TÜFE veya enflasyona değil, ÜFE’ye yani üreticinin maliyetlerini düşürmeye odaklanmak gerekir. Üreticinin maliyetleri düşerse tüketiciye sunulan ürün ve hizmetin de maliyeti düşer. Böylece enflasyon sepetindeki ürünler aşağı doğru bir ivme kazanır.

Hiperenflasyon en tehlikeli enflasyon türü olarak ekonomileri ve doğal olarak devletleri tehdit eder. Bu tehdidin önüne geçmek için üreticilere eğilmek, problemlerini dinlemek ve çözmek için çaba sarf etmek gerekir. Üreticinin problemleri çözülürse ÜFE düşer.

Toplamda 418 ürün ve hizmetin bulunduğu TÜFE sepeti gıdadan, kişisel bakıma, sağlıktan ulaşıma ve haberleşmeye kadar birçok alanda tüketicilerin en fazla kullandığı şeyleri içermektedir. Bu ürünlerin önceki ölçümlerden ne kadar yükseldiği oran olarak belirlenmekte ve aylık olara kayıt altına alınmaktadır. Doğal olarak asgari ücret zammı ve enflasyon dendiği zaman akla hemen medyada da görülen TÜFE verileri gelmektedir. Ancak işin başında aslında ÜFE yer almaktadır ve değinilmesi gereken konulardan biridir.

ÜFE Ne İşe Yarar?

Üreticilerin ürettiği malın direkt olarak kendisinden çıkış fiyatı belirlenmekte ve tüketicilerin eline geçtiği haliyle karşılaştırılmaktadır. Elbette üreticilerin girdileri de bu konuda belirleyici bir rol oynamakta ve sonuçlara etki etmektedir. Bu alanda etkileri ölçülen sektörler elektrik, imalat, taş ocakçılığı, madencilik, gaz ve su temini olmaktadır. Doğal olarak tüketicilerin yeni halkın ekonomisine yansıyan en önemli kısım Üretici Fiyat Endeksi olmaktadır.

ÜFE ve TÜFE Son 2 Yılda Ne Kadar Değişti?

2018-2020 yılları arası ÜFE ve TÜFE’nin nasıl değiştiği, oranların vatandaşları nasıl etkilediğine gelecek olursak, bazı ayları sembolik olarak seçelim ve karşılaştıralım. Bu karşılaştırmada ÜFE’nin mi TÜFE’nin mi daha çok oranda arttığına da değineceğiz. Bu değinme sonucu bizlere tüketicinin mi üreticinin mi daha zor durumda olduğu konusunda ipucu verecektir.

2018 yılı Ocak Ayı ÜFE % 12,14 – TÜFE % 10,35
2018 yılı Aralık Ayı ÜFE % 33,64 – TÜFE % 20,30

Bu iki veriyi o yıl için karşılaştıracak olursak; ÜFE’de yaklaşık % 21’lik artış yaşanırken, TÜFE’de yaklaşık % 10 artış yaşanmış. Yani üreticilere maliyet tüketicilerden daha fazla olmuş.

2019 yılı Ocak Ayı ÜFE % 32,93 – TÜFE % 20,35
2019 yılı Aralık Ayı ÜFE % 7,36 – TÜFE % 11,84

Bu yıl için verilerin iyi olduğu enflasyon değerlerinde de kendini belli etmişti. Enflasyon değeri düşük olunca asgari ücrete yapılan zam da 2019 yılı için 2018’den düşük olmuştu.

2020 yılı Ocak Ayı ÜFE % 8,84 – TÜFE % 12,15
2020 yılı Kasım Ayı ÜFE % 23,11 – TÜFE % 14,03

Bu yılki verilere bakacak olursak iki yıl önceki verilerden düşük olduğunu görebiliyoruz.

Yazımızı okuyan asgari ücret alan çalışanlar için ise şöyle bir karşılaştırmayı sunuyoruz;

2018 yılı Aralık Ayı TÜFE % 20,30 —— Asgari Ücrete Yapılan Zam Miktarı 417 TL
2019 yılı Aralık Ayı TÜFE % 11,84 —— Asgari Ücrete Yapılan Zam Miktarı 304 TL
2020 Yılı Kasım Ayı TÜFE % 14,03 —— Asgari Ücrete Yapılacak Zam Henüz Belli Değil

Ancak bu karşılaştırmamızın elbette bir sebebi var. Eğer 2020 yılı Aralık ayı TÜFE önceki iki yılın ortalama bir değerinde görülüyorsa, gerçekçi olmak gerekirse asgari ücrete yapılacak zam da son iki yılın ortasında bir değer olabilir. Yani 304 ile 417 TL arasında bir miktar 2021 yılına asgari ücret zammı olarak açıklanabilir. Elbette politika beklentileri ve reel şartlar daha iyisinin olabileceğini de gösteriyor.

Borsabu.com

Kripto para, ekonomi ve finans haberlerinin güncel paylaşıldığı platform. Daha iyi içerik için üretmeye devam edeceğiz.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
  • bitcoinBitcoin (BTC) $ 36,053.00
  • ethereumEthereum (ETH) $ 2,225.68
  • tetherTether (USDT) $ 1.00
  • cardanoCardano (ADA) $ 1.41
  • usd-coinUSD Coin (USDC) $ 1.00
  • polkadotPolkadot (DOT) $ 20.90
  • bitcoin-cashBitcoin Cash (BCH) $ 566.53
  • litecoinLitecoin (LTC) $ 156.57
  • chainlinkChainlink (LINK) $ 20.94
  • wrapped-bitcoinWrapped Bitcoin (WBTC) $ 36,056.00
  • stellarStellar (XLM) $ 0.294771
  • moneroMonero (XMR) $ 281.50
  • tronTRON (TRX) $ 0.069586
  • eosEOS (EOS) $ 4.58
  • cdaicDAI (CDAI) $ 0.021559
  • okbOKB (OKB) $ 12.73
  • neoNEO (NEO) $ 45.34
  • cosmosCosmos (ATOM) $ 12.27
  • crypto-com-chainCrypto.com Coin (CRO) $ 0.110629
  • tezosTezos (XTZ) $ 3.10
  • nemNEM (XEM) $ 0.150466